آمادگی اسکن قلب

مقدمه آمادگی صحیح پیش از انجام اسکن قلب نقش تعیین کننده ای در کیفیت تصاویر، دقت تشخیص و کاهش خطرات جانبی دارد. هر نوع اسکن قلب — از اکوکاردیوگرافی ساده تا سی تی آنژیوگرافی و اسکن هسته ای یا MRI قلب — نیازهای خاص خود را دارد. رعایت دستورالعمل های بیمار و تیم پزشکی باعث گرفتن تصاویر واضح تر و جلوگیری از تأخیر یا تکرار آزمایش می شود.

انواع رایج اسکن قلب و نکات کلی

اکوکاردیوگرافی (Echo) اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک (TTE): معمولاً بدون آمادگی ویژه است؛ بیمار باید لباس راحت بپوشد و جواهرات قفسه سینه را درآورد. اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE): نیاز به ناشتا بودن 6 ساعت قبل و همراه داشتن همراه برای بازگشت پس از آرام بخشی دارد.
اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک (TTE): معمولاً بدون آمادگی ویژه است؛ بیمار باید لباس راحت بپوشد و جواهرات قفسه سینه را درآورد.
اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE): نیاز به ناشتا بودن 6 ساعت قبل و همراه داشتن همراه برای بازگشت پس از آرام بخشی دارد.
تست استرس (ورزشی یا دارویی) برای تست استرس ورزشی لباس و کفش مناسب ورزشی لازم است. مصرف داروهایی که ضربان قلب را کاهش می دهند ممکن است متوقف یا تنظیم شود طبق دستور پزشک. در تست استرس دارویی (برای بیمارانی که قادر به ورزش نیستند) نیاز به پیش آگاهی درباره داروهای مصرفی و قطع برخی از آنها وجود دارد.
برای تست استرس ورزشی لباس و کفش مناسب ورزشی لازم است. مصرف داروهایی که ضربان قلب را کاهش می دهند ممکن است متوقف یا تنظیم شود طبق دستور پزشک.
در تست استرس دارویی (برای بیمارانی که قادر به ورزش نیستند) نیاز به پیش آگاهی درباره داروهای مصرفی و قطع برخی از آنها وجود دارد.
سی تی آنژیوگرافی قلب (CT Coronary Angiography) معمولاً نیاز به ناشتا بودن 4 تا 6 ساعت دارد. ممکن است به بیمار داروی بتابلوکر برای کاهش ضربان قلب قبل از اسکن داده شود؛ در برخی موارد داروهای کنترل کننده ضربان قلب باید مطابق دستور پزشک قطع یا تنظیم شوند. بررسی سابقه حساسیت به رنگ های یددار و عملکرد کلیه (Creatinine, eGFR) ضروری است. در صورت مصرف متفورمین، ممکن است پزشک توصیه کند دارو 48 ساعت قبل و بعد از تزریق کنتراست قطع شود.
معمولاً نیاز به ناشتا بودن 4 تا 6 ساعت دارد.
ممکن است به بیمار داروی بتابلوکر برای کاهش ضربان قلب قبل از اسکن داده شود؛ در برخی موارد داروهای کنترل کننده ضربان قلب باید مطابق دستور پزشک قطع یا تنظیم شوند.
بررسی سابقه حساسیت به رنگ های یددار و عملکرد کلیه (Creatinine, eGFR) ضروری است. در صورت مصرف متفورمین، ممکن است پزشک توصیه کند دارو 48 ساعت قبل و بعد از تزریق کنتراست قطع شود.
MRI قلب معمولاً ناشتا بودن لازم نیست، مگر اینکه آرام بخشی یا بیهوشی سبک در نظر گرفته شده باشد. بررسی وجود ایمپلنت های فلزی، پیس میکر یا قطعات سازگار با MRI الزامی است؛ برخی از دستگاه ها منع قاطع MRI دارند. بررسی عملکرد کلیه قبل از تزریق گادولینیوم مهم است؛ در بیماران با نارسایی کلیه شدید (eGFR کمتر از 30) تزریق گادولینیوم با احتیاط انجام می شود.
معمولاً ناشتا بودن لازم نیست، مگر اینکه آرام بخشی یا بیهوشی سبک در نظر گرفته شده باشد.
بررسی وجود ایمپلنت های فلزی، پیس میکر یا قطعات سازگار با MRI الزامی است؛ برخی از دستگاه ها منع قاطع MRI دارند.
بررسی عملکرد کلیه قبل از تزریق گادولینیوم مهم است؛ در بیماران با نارسایی کلیه شدید (eGFR کمتر از 30) تزریق گادولینیوم با احتیاط انجام می شود.
اسکن هسته ای قلب (Myocardial Perfusion Imaging) اجتناب از مصرف کافئین 24 تا 48 ساعت قبل ضروری است؛ کافئین می تواند نتیجه تست استرس دارویی را مختل کند. برخی داروها مانند بتابلوکرها، نیتروگلیسرین یا کافئین های خوراکی باید طبق دستور پزشک قطع شوند تا تست دقت لازم را داشته باشد. پس از اسکن هسته ای توصیه به نوشیدن مایعات جهت دفع رادیوداروی تزریق شده وجود دارد.
اجتناب از مصرف کافئین 24 تا 48 ساعت قبل ضروری است؛ کافئین می تواند نتیجه تست استرس دارویی را مختل کند.
برخی داروها مانند بتابلوکرها، نیتروگلیسرین یا کافئین های خوراکی باید طبق دستور پزشک قطع شوند تا تست دقت لازم را داشته باشد.
پس از اسکن هسته ای توصیه به نوشیدن مایعات جهت دفع رادیوداروی تزریق شده وجود دارد.

آمادگی های عمومی قبل از هر نوع اسکن قلب

لیست کامل داروها، سابقه حساسیت (به خصوص به ید یا کنتراست)، بیماری های مزمن و سوابق عمل های جراحی همراه داشته باشید.
کارت شناسایی، نسخه پزشک یا ارجاع و نتایج آزمایش خون اخیر (در صورت داشتن) به همراه باشد.
پوشیدن لباس راحت و بدون زیورآلات فلزی. برای MRI، هر گونه فلز روی لباس یا در بدن باید گزارش شود.
در صورت بارداری یا احتمال بارداری، حتماً مرکز تصویربرداری را مطلع کنید؛ بسیاری از روش های تصویربرداری پرتو دارند و خطر برای جنین وجود دارد.

موارد خاص و نکات ایمنی

حساسیت به کنتراست یددار: در صورت وجود سابقه آلرژی، پزشک ممکن است پیش درمان با کورتیکواستروئید و آنتی هیستامین توصیه کند.
نارسایی کلیه: اندازه گیری کراتینین/ eGFR قبل از سی تی با کنتراست و MRI با گادولینیوم ضروری است.
داروهای رقیق کننده خون: در برخی روش های تهاجمی یا نیمه تهاجمی ممکن است نیاز به تنظیم داروهای ضدانعقاد باشد؛ این موضوع فقط با هماهنگی پزشک معالج انجام شود.
اضطراب یاclaustrofوبیا: برای MRI یا محیط های بسته، امکان آرام بخشی وجود دارد؛ اطلاع به تیم درمانی قبل از اسکن ضروری است.

پس از اسکن: توصیه ها و مراقبت ها

پس از سی تی یا آنژیوگرافی با تزریق کنتراست، مصرف مایعات فراوان جهت دفع رنگ و پیگیری عملکرد کلیه توصیه می شود.
در صورت احساس تنگی نفس، کهیر، خارش یا علائم غیرمعمول بعد از کنتراست، سریعا به مرکز درمانی مراجعه شود.
نتایج تصویربرداری معمولاً توسط رادیولوژیست یا کاردیولوژیست گزارش می شود و پزشک معالج نتیجه و گام بعدی را توضیح خواهد داد.

خطرات و مزایا

اسکن های تشخیصی قلب کمک بزرگی در تشخیص بیماری های عروقی، نارسایی قلبی، نقایص ساختاری و پیگیری درمان هستند. اگرچه برخی روش ها با تابش اشعه (CT و اسکن هسته ای) یا تزریق مواد کنتراست همراه اند، مزیت تشخیصی اغلب از خطرات احتمالی بیشتر است. تصمیم گیری برای انجام هر نوع اسکن باید بر پایه ارزیابی مزایا و ریسک ها و با مشورت پزشک انجام شود.

خلاصه و چک لیست آماده سازی